ในแผ่นดินพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (ตอนที่ ๖)

ต่อมาในวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2470 มีการประชุมขึ้นอีกครั้งหนึ่ง และมีการลงมติ 6 ต่อ 3 เห็นชอบให้คณะองมนตรีมีสถานะ “ให้คำแนะนำ” องค์พระมหากษัตริย์  โดยกรมพระนครสวรรค์ฯและหม่อมเจ้าสิทธิพรอยู่ในฝ่ายเสียงข้างมาก  ในขณะที่ฝ่ายที่ไม่เห็นด้วยมีพระองค์เจ้าธานีนิวัต (พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร) เป็นผู้นำ ซึ่งในการประชุมครั้งแรกๆ พระองค์ได้ทรงมีข้อสงสัยในประเด็นที่ว่า ระบบประชาธิปไตยที่พัฒนาในประเทศแองโกล-แซกสันได้ก่อให้เกิด “ความจริงของโลก”  (World Axiom)  ที่ใช้ได้เป็นสากลจริงหรือไม่ ?  และการปกครองแบบปิตาธิปไตย (patriarchal rule) ไม่ได้เหมาะสมดีสำหรับชาวตะวันออกหรือ ?

ในที่สุด การแก้ไขร่างกฎหมายสำหรับอำนาจหน้าที่ของคณะองคมนตรีก็เป็นไปตามที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯทรงมีพระราชดำริเห็นชอบ แต่ให้ลดจำนวนสมาชิกองคมนตรีที่มีสิทธิ์ในการร้องขอให้มีการประชุมวาระพิเศษจาก 15 เป็น 5   โดยเหตุผลในการลดจำนวนสมาชิกในการร้องขอให้เปิดประชุมคณะองคมนตรีนั้น ไม่ได้มาจากเหตุผลที่จะทำให้การเรียกประชุมเป็นไปได้สะดวกขึ้น แต่เป็นเหตุผลที่ว่าหากกำหนดจำนวนไว้มากจะทำให้ดูเหมือนว่าจะต้องเป็นเรื่องร้ายแรงมาก               

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ การที่คณะองคมนตรีมีสถานะ “ให้คำแนะนำ” ก็ไม่ได้มีผลจริงจังอะไร แต่สิ่งที่เกิดขึ้นตามมาจากการอภิปรายในประเด็นที่ว่า “ให้คำปรึกษา” กับ “ให้คำแนะนำ”  ซึ่งมีการให้เหตุผลเกี่ยวกับการเตรียมตัวสู่ประชาธิปไตยได้นำไปสู่การแสดงความคิดเห็นกันอย่างชัดเจนต่ออนาคตทางการเมืองของประเทศ  และด้วยเหตุนี้ พระราชบันทึก “Democracy in Siam” เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2470 จึงเกิดขึ้นโดยมีที่มาจากการอภิปรายในประเด็นดังกล่าวนี้

ผู้เขียนจะแปลและสรุปความ “Democracy in Siam” โดยมีการปรับภาษาไทยให้อ่านเข้าใจง่ายสำหรับคนในปัจจุบัน เช่น ใช้คำว่าประเทศไทยแทนคำว่า สยาม เป็นต้น  และเสริมข้อมูลเข้าไปบ้างเพื่อให้เกิดความเข้าใจได้ง่ายขึ้น

ในการอ่าน “Democracy in Siam” ผู้อ่านจะต้องเข้าใจว่า พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯกำลังมีสารที่ต้องการสื่อไปยังคณะองคมนตรี  ดังนั้น ผู้อ่านควรจะสมมุติตัวเองว่าเป็นองคมนตรีที่อยู่ในช่วงของการหารือเกี่ยวกับการปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน

ใจความสำคัญของ “Democracy in Siam” ในส่วนแรกคือ  พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯทรงต้องการบอกแก่คณะองคมนตรีว่า พระองค์ทรงตระหนักดีว่า มีการถกเถียงกันมานานแล้วในหมู่ผู้มีการศึกษาว่า การปกครองแบบประชาธิปไตยเหมาะสมกับคนไทยหรือไม่ และในรัชสมัยของพระองค์ การถกเถียงดังกล่าวก็ขยายตัวไปยังกลุ่มผู้ที่พอมีการศึกษาบ้าง ดังที่ปรากฏให้เห็นแพร่หลายถึงความเห็นต่างๆตามสื่อสิ่งพิมพ์  แต่ความเห็นโดยทั่วไปดูจะสอดคล้องต้องกันว่า ณ ขณะนี้ ประเทศไทยยังไม่พร้อมที่จะมีการปกครองแบบประชาธิปไตย แต่ถ้าประเทศไทยจะมีการปกครองแบบประชาธิปไตย ก็อาจต้องใช้เวลาอีกนานมาก  ขณะเดียวกัน ก็บางคนที่ยืนยันว่าการปกครองระบบรัฐสภาไม่มีทางที่จะใช้ได้กับคนไทย แต่จะประสบความสำเร็จใช้ได้ดีก็แต่กับเฉพาะชาวตะวันตกเท่านั้น (Anglo-Saxons)

พระองค์ทรงตระหนักดีว่า เงื่อนไขสำคัญที่จะทำให้การปกครองแบบประชาธิปไตยประสบความสำเร็จได้จริงๆ อยู่ที่คุณภาพของประชาชนเป็นสำคัญ จะต้องมีการพัฒนาประชาชนอย่างมาก  ขณะเดียวกัน อาจจะต้องรวมไปถึงเรื่องเงื่อนไขคุณสมบัติทางเชื้อชาติ (racial qualities) ด้วยก็เป็นไปได้  ซึ่งเป็นคุณสมบัติทางเชื้อชาติที่พวกแองโกล-แซกสันมี  ถึงจะทำให้สถาบันต่างๆในการปกครองแบบประชาธิปไตยเป็นประโยชน์แก่ประชาชนโดยรวมได้ และเป็นประชาธิปไตยที่แท้จริงจริงๆ (really and truly democratic) ไม่เพียงแต่เป็นประชาธิปไตยแค่เพียงรูปแบบ  เพราะประชาธิปไตยที่เกิดขึ้นในหลายประเทศเป็นประชาธิปไตยก็แต่เพียงรูปแบบเท่านั้น แต่ในทางปฏิบัติไม่เป็น

ทำไมพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าฯทรงใช้คำว่า racial qualities  ซึ่งจริงๆแล้ว สำหรับนักรัฐศาสตร์สมัยใหม่จะเห็นว่าน่าจะเป็น วัฒนธรรมทางการเมือง (political culture) มากกว่า ?                                                   

(ต่อในตอนต่อไป)